მიტკუსი ლატვიის წინააღმდეგ

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო
2012 წლის 2 ოქტომბერი

ფაქტები

განმცხადებელი, ბ-ნი მიტკუსი, ამტკიცებდა, რომ იგი დაინფიცირდა აივ-ით და C ჰეპატიტით სასჯელის მოხდის დროს და აღძრა სამოქალაქო სამართალწარმოება ციხის ადმინისტრაციის წინააღმდეგ. პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მისი სარჩელი. ბ-ნმა მიტკუსმა გაასაჩივრა გადაწყვეტილება და მოითხოვა სხდომაზე მისი დასწრების უზრუნველყოფა. ბ-ნი მიტკუსი მიწვეული იყო სხდომაზე, მაგრამ არ გაიყვანეს ციხიდან. სხდომაზე სააპელაციო სასამართლომ არ დააკმაყოფილა საჩივარი ბ-ნი მიტკუსის დასწრების გარეშე. იმავდროულად, ბ-ნმა მიტკუსმა წამოიწყო სამოქალაქო სამართალწარმოება გაზეთის წინააღმდეგ, რომელმაც გამოაქვეყნა ბ-ნი მიტკუსის ფოტოები, ასევე ინფორმაცია სამოქალაქო სარჩელისა და მისი წინა ნასამართლობის შესახებ. მას სურდა, რომ სასამართლო პროცესი ამ საკითხთან დაკავშირებით საზოგადოებისთვის ღია ყოფილიყო, მაგრამ არ სურდა მისი ვინაობის გამხელა მედიისთვის. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ის არც ამ საქმის განხილვისას მიჰყავდათ. გამოცემის შესახებ გადაწყვეტილებაში სასამართლომ დაადგინა, რომ მედია არ ექვემდებარებოდა მონაცემთა დაცვის კანონმდებლობას და რომ არ არსებობდა სამართლებრივი საფუძველი იმ მორალური ზიანის ანაზღაურებისთვის, რომელიც სავარაუდოდ მიადგა მომჩივანს გამოცემის მიერ.

საჩივარი

ბ-ნი მიტკუსი ჩიოდა, რომ მას ჩამოართვეს სამართლიანი სასამართლოს უფლება, როდესაც ის არ გადაიყვანეს სააპელაციო სასამართლო სხდომებზე და რომ გაზეთში გამოქვეყნებული სტატია, რომელიც ავრცელებდა ინფორმაციას მისი აივ ინფექციის შესახებ, არღვევდა მის კონფიდენციალურობას.

სასამართლოს გადაწყვეტილება

სასამართლომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ სამართლიანი სასამართლოს უფლება გულისხმობს მხარეთა თანასწორობის პრინციპის დაცვას - ორივე მხარეს უნდა ჰქონდეს გონივრული შესაძლებლობა წარუდგინოს თავისი საქმე სასამართლოს იმ პირობებში, რომელიც არ აყენებს მათ არსებით არახელსაყრელ მდგომარეობაში. მან ასევე ხაზგასმით აღნიშნა, რომ არ არსებობს სამოქალაქო სასამართლოში პირადი ყოფნის აბსოლუტური უფლება. გადამწყვეტია, ჰქონდა თუ არა ორივე მხარეს არსებითად შესადარებელი შესაძლებლობა სასამართლოსთვის წარედგინა თავისი საქმე. კონკრეტულ საქმეში სასამართლომ დაადგინა, რომ ბ-ნი მიტკუსი ორივე სამოქალაქო საქმეში მოპასუხეებთან მიმართებაში არახელსაყრელ პირობებში იყო, რადგან ის არ ესწრებოდა სხდომებს, მოპასუხეებისგან განსხვავებით. გარდა ამისა, მას ასევე არ ეცნობა, რომ არ გადაიყვანდნენ სხდომებზე, ამიტომ წარმომადგენლის დანიშვნაც არ შეეძლო. აქედან გამომდინარე, სასამართლომ დაადგინა, რომ ადგილი ჰქონდა კონვენციის მე-6(1) მუხლით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევას.

სასამართლომ დაადგინა, რომ ლატვიის სასამართლოებმა დაარღვიეს ბ-ნი მიტკუსის კონფიდენციალურობა, რადგან მათ არ დაიცვეს სამართლიანი ბალანსი ჟურნალისტის თავისუფლებასა და განმცხადებლის უფლებებს შორის. მიუხედავად იმისა, რომ სასამართლომ აღიარა, რომ ფართო საზოგადოების ინფორმირება ისეთი აქტუალური სასამართლო პროცესების შესახებ, როგორიცაა ბ-ნი მიტკუსის საქმე, მართლაც ღირსეული მიზეზია, მან დაადგინა, რომ ლატვიის სასამართლოებმა არ დაიცვეს სამართლიანი ბალანსი ჟურნალისტის თავისუფლებასა და მომჩივნის პირად ცხოვრებას შორის, რადგან:

• ბატონი მიტკუსი არ იყო საზოგადო მოღვაწე.
• განმცხადებელმა მოითხოვა სასამართლო პროცესის დროს არ გადაეღოთ მისთვის და ეს ფაქტი აშკარად დადგინდა.
• სტატია შეიცავდა სურათს და მოხსენიებული იყო განმცხადებლის სახელი და გვარის პირველი ასო, აგრეთვე მისი წარსულში ნასამართლევი და პატიმრობის ადგილი. ამგვარად, მისი იდენტიფიცირება თანაპატიმრების და სხვა პირების მიერ სავსებით შესაძლებელი იყო.
• ინფორმაცია პირის ჯანმრთელობის შესახებ, კონკრეტულად პირის აივ სტატუსთან დაკავშირებით, არის სამედიცინო საიდუმლოება, რომელიც დაცული უნდა იყოს. თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში ყველას შეეძლო გაეგო, რომ განმცხადებელი დაავადდა აივ-ით.
• სტატია არ დაკარგავდა თავის ღირებულებას, ფოტოს გარეშე რომ  გამოქვეყნებულიყო.