ადამიანის ზოგიერთი უფლება აბსოლუტურია. ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფოებს არ შეუძლიათ შეზღუდონ ეს უფლებები რაიმე ფორმით და რაიმე მიზეზით.
ადამიანის უფლებების უმეტესობა შეიძლება შეიზღუდოს ისეთი მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი ინტერესების დასაცავად, როგორიცაა საზოგადოებრივი უსაფრთხოება ან სხვა ადამიანების უფლებები. თუმცა, არის გარკვეული უფლებები, რომლებიც არასოდეს შეიზღუდება არავითარ შემთხვევაში. ამ უფლებებს აბსოლუტურ უფლებებს უწოდებენ. უფლებების აბსოლუტური ბუნება ნიშნავს, რომ მათი შეზღუდვა არ შეიძლება არც ომის ან სხვა საგანგებო სიტუაციების დროს.
ზოგადად, აბსოლუტურ უფლებებად ითვლება:
- წამების აკრძალვა
- არაადამიანური და ღირსების შემლახველი მოპყრობის აკრძალვა
- მონობის აკრძალვა
- კანონის უკუძალის აკრძალვა
ზოგჯერ აბსოლუტურად განიხილება უფლებებიც, რომელთა შეზღუდვა შეუძლებელია მათი ბუნების გამო. მაგალითად, აზრის, სინდისისა და რელიგიის თავისუფლების შიდა ასპექტი - ის, რასაც თქვენ ფიქრობთ ან გჯერათ შინაგანად - არ შეიძლება შეიზღუდოს ან შეიცვალოს სახელმწიფოს მიერ. მაშასადამე, თავისი შინაგანი ბუნებით, ასეთი უფლება არ შეიძლება შეიზღუდოს და ითვლება აბსოლუტურად.
გახსოვდეს საქართველოს კონსტიტუციის მეორე თავი ცალკეულ მუხლებში ჩამოთვლის ადამიანის უფლებებს, მათ შორის მიზეზებს, თუ როგორ შეიძლება უფლებების შეზღუდვა. ადამიანის ღირსების ხელშეუხებლობის, სიკვდილით დასჯის აკრძალვისა და რწმენის, რელიგიისა და სინდისის თავისუფლების შესახებ მუხლები არ შეიცავს უფლებების შეზღუდვის მიზეზებს, რადგან ეს არის აბსოლუტური უფლებები.
აბსოლუტური უფლებები და შეუზღუდავი უფლებები
ზოგიერთ უფლებას ასევე უწოდებენ შეუზღუდავ უფლებებს. ეს უფლებები მოიცავს ყველა აბსოლუტურ უფლებას, მაგრამ ისინი უფრო ფართოა, რადგან ისინი ასევე მოიცავს უფლებებს, რომლებიც შეიძლება ზოგადად კანონიერად შეიზღუდოს. უფლებების შეუზღუდავი ბუნება ნიშნავს, რომ სახელმწიფოებს არ შეუძლიათ განაცხადონ რაიმე გამონაკლისი მათი დაცვისგან საგანგებო დროს და მათ უნდა დაიცვან იგივე გარანტიები, მიუხედავად იმისა, არის თუ არა საგანგებო მდგომარეობა.
მაგალითი სიცოცხლის უფლება ადამიანის უფლებათა უმეტეს ინსტრუმენტებში შეუზღუდავი უფლებაა. ეს არ ნიშნავს იმას, რომ სახელმწიფოს არ შეუძლია ლეგიტიმურად გამოიყენოს ლეტალური ძალა ან მოკლას ვინმე გარდა მკაცრად რეგლამენტირებულ გარემოებებში, მაგალითად, როდესაც იცავს სხვა ადამიანის სიცოცხლეს ან ომის დროს ლეგიტიმური მსხვერპლის გამო. სიცოცხლის უფლების შეუზღუდავი ბუნება ნიშნავს, რომ ის ყოველთვის ერთნაირად მოქმედებს, თუნდაც საგანგებო სიტუაციებში და სახელმწიფოს ქმედებები ყოველთვის უნდა შეესაბამებოდეს კანონის მკაცრ საზღვრებს, რომლებიც არეგულირებს სიტუაციებს, როდესაც სიცოცხლის მოსპობა კანონიერია.
წაიკითხეთ მეტი შეზღუდვების შესახებ საგანგებო მდგომარეობის დროს.