თქვენ გაქვთ უფლება მოითხოვოთ და ისარგებლოთ დაცვით სხვა ქვეყანაში, თუ თქვენს წარმოშობის ქვეყანაში დევნას განიცდით.
თავშესაფარი, ასევე ცნობილი როგორც „საერთაშორისო დაცვა“, არის სამართლებრივი დაცვა, რომელიც ენიჭებათ იმ ადამიანებს, რომლებიც წარმოშობის ქვეყანაში დევნას ან სერიოზულ ზიანს განიცდიან.
ვინ არის ლტოლვილი?
საერთაშორისო დაცვის ქვაკუთხედია გაეროს კონვენცია ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ, ასევე ცნობილი როგორც ჟენევის კონვენცია ან 1951 წლის ლტოლვილთა კონვენცია. კონვენცია განმარტავს ტერმინს „ლტოლვილი“, როგორც პირს, რომელიც იმყოფება საკუთარი ქვეყნის გარეთ და არ შეუძლია ან არ სურს დაბრუნება წარმოშობის ქვეყანაში „რასის, რელიგიის, ეროვნების, კონკრეტული სოციალური ჯგუფის წევრობის ან პოლიტიკური შეხედულების გამო დევნის საფუძვლიანი შიშის“ გამო.
მაგალითი თქვენ შეიძლება ლტოლვილის კვალიფიკაცია მიიღოთ, თუ ხართ ოპოზიციის აქტივისტი, რომელიც გამოდის თქვენს ქვეყანაში მმართველი რეჟიმის წინააღმდეგ და ეს იწვევს ხელისუფლების მიერ თქვენი დაპატიმრების ორდერის გაცემას თქვენი პოლიტიკური შეხედულების გამო.
საქართველოში ლტოლვილის განმარტება ასახულია „საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში, რომელიც არეგულირებს თავშესაფრის და ლტოლვილის ან ჰუმანიტარული სტატუსის მინიჭების პროცედურებსა და კრიტერიუმებს.
რა არის დევნა?
„საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონში ლტოლვილის განმარტება ემთხვევა 1951 წლის ლტოლვილთა კონვენციის განმარტებას. კანონი ასევე განმარტავს დევნის მნიშვნელობას, რომელიც განისაზღვრება, როგორც ადამიანის ძირითადი უფლებების მძიმე დარღვევა, მათ შორის, მაგრამ არა მხოლოდ:
- ფიზიკური, ფსიქიკური ან სექსუალური ძალადობის აქტები
- დისკრიმინაციული სამართლებრივი, ადმინისტრაციული ან სასამართლო ზომები
- არაპროპორციული/დისკრიმინაციული დევნა ან სასჯელი
რა არის ჰუმანიტარული დაცვა?
„საერთაშორისო დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, ჰუმანიტარული დაცვა ენიჭებათ იმ პირებს, რომლებიც არ აკმაყოფილებენ ლტოლვილის კრიტერიუმებს 1951 წლის ლტოლვილთა კონვენციაში მოცემული განმარტების საფუძველზე, მაგრამ რომლებსაც ემუქრებათ სერიოზული ზიანი წარმოშობის ქვეყანაში დაბრუნებისას, მათ შორის:
- სიკვდილით დასჯა
- წამება ან არაადამიანური ან დამამცირებელი მოპყრობა ან სასჯელი,
- სერიოზული და ინდივიდუალური საფრთხე შეიარაღებული კონფლიქტის დროს განურჩეველი ძალადობის გამო.
ძირითადი განსხვავება ისაა, რომ ჰუმანიტარული დაცვა არ არის დაკავშირებული ლტოლვილის სტატუსის ხუთ საფუძველთან (რასა, რელიგია, ეროვნება, კონკრეტული სოციალური ჯგუფის კუთვნილება ან პოლიტიკური შეხედულება).
მაგალითი თქვენ შეიძლება ჰუმანიტარული დაცვის უფლება მიიღოთ, თუ თქვენს ქვეყანაში შეიარაღებული კონფლიქტია და განურჩეველი ძალადობის მაღალი დონე შეუძლებელს ხდის თქვენს სახლში დარჩენას.
ვინ არის თავშესაფრის მაძიებელი?
თავშესაფრის მაძიებელი განისაზღვრება, როგორც პირი, რომელმაც მიმართა საერთაშორისო დაცვას, მაგრამ მის განაცხადზე გადაწყვეტილება ჯერ არ არის მიღებული.
თავშესაფარი და ადამიანის უფლებები
თავშესაფრის მოთხოვნის უფლება ღრმად არის დაკავშირებული თქვენს ადამიანის უფლებებთან. ეს ნიშნავს, რომ თქვენ გაქვთ უფლება იცხოვროთ ისეთ ადგილას, სადაც თქვენი ადამიანის უფლებები დაცულია - თუ თქვენი ქვეყანა ვერ დაგიცავთ ადამიანის უფლებების სერიოზული დარღვევებისგან ან თავად არის ასეთი დარღვევების ჩამდენი, სხვა ქვეყნებს არ აქვთ უფლება, დაგაბრუნონ. ძირითადი უფლებები, რომლებიც შეიძლება დაირღვეს, არის თქვენი სიცოცხლის უფლება, წამების აკრძალვა ან თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება.
ამ სექციის შესახებ
ამ განყოფილებაში თქვენ ნახავთ ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ როგორ მიმართოთ თავშესაფარს, რას მოიცავს პროცედურა, რა უფლებები გაქვთ თავშესაფრის პროცედურის დროს და მის შემდეგ და რა შემთხვევებში შეიძლება დააკავონ თავშესაფრის მაძიებლის სტატუსით.