რეფერენდუმი არის საჯარო კენჭისყრა, რომლითაც ამომრჩევლები წყვეტენ დადგენილ საკითხებს. რეფერენდუმი დემოკრატიის ერთ-ერთი ყველაზე პირდაპირი ფორმაა და შესაბამისად, შეიძლება ასახავდეს სამოქალაქო მონაწილეობას შედარებით უფრო მაღალ ხარისხში, ვიდრე ნაკლებად პირდაპირი ფორმები.
საქართველოს ნებისმიერ მოქალაქეს, რომელმაც რეფერენდუმის დღეს მიაღწია 18 წელს, განურჩევლად რასისა, კანის ფერის, ენის, სქესის, წარმომავლობის, რელიგიის, პოლიტიკური და სხვა შეხედულების, ეროვნული, ეთნიკური და სოციალური წარმომავლობის, ქონებრივი და დაბადების სტატუსისა და საცხოვრებელი ადგილისა, შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს რეფერენდუმში.
რეფერენდუმში მონაწილეობა არ შეუძლიათ შემდეგ მოქალაქეებს:
- სასამართლოს გადაწყვეტილებით ცნობილია მხარდამჭერის მიმღებად და მოთავსებულია შესაბამის სტაციონარულ სამედიცინო დაწესებულებაში.
- სასამართლოს განაჩენით განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის იმყოფება სასჯელის აღსრულების დაწესებულებაში.
რეფერენდუმი შეიძლება მოეწყოს ცალკეულ სახელმწიფოებრივ საკითხებზე, მათ შორის საქართველოს კანონმდებლობით, საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და შეთანხმებებით. რეფერენდუმი შეიძლება ასევე მოეწყოს საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის ახალი სახის შემოღების, გარდა აქციზისა, ან საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადის სახის მიხედვით არსებული განაკვეთის ზედა ზღვრის გაზრდის მიზნით.
რეფერენდუმის ჩატარება არ შეიძლება:
- კანონის მისაღებად ან გასაუქმებლად;
- ამნისტიის და შეწყალების გამო
- საერთაშორისო ხელშეკრულებების რატიფიკაციისა და დენონსირების გამო;
- ისეთ საკითხებზე, რომლებიც ითვალისწინებს ადამიანის ძირითადი კონსტიტუციური უფლების დარღვევას.
რა უფლებები შეიძლება დაირღვეს?
თუ პირდაპირ ან ირიბად ხელი გეშლებათ ხმის მიცემაში, მათ შორის, თუ თქვენ გჭირდებათ ხმის მიცემა სახლში, საავადმყოფოში ან პატიმრობის ადგილი არ არის განლაგებული კანონის შესაბამისად, ან თუ რეფერენდუმი არ არის სამართლიანი, თქვენი ხმის მიცემის უფლება და ზოგადად თქვენი თავისუფალი არჩევნების უფლება შეიძლება დაირღვეს.